تفاوت لایسنس GPL و کپی رایت در قوانین ایران – هر آنچه باید درباره کپی رایت ۲۰۲۵ بدانید
در دنیای نرم افزار، تضاد میان حفاظت از مالکیت معنوی و آزادی اشتراک گذاری چالش بزرگی است؛ در حالی که کپی رایت حق انحصاری ناشر را حفظ می کند، لایسنس هایی مثل GPL با مفهوم «کپی لفت» سعی در آزاد نگه داشتن کد دارند. راه حل نهایی برای کاربران و برنامه نویسان ایرانی، درک دقیق تفاوت این مجوزها و انطباق آن ها با قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای ایران است تا از دعاوی حقوقی جلوگیری شود؛ اما آیا می دانید در نبود قانون کپی رایت بین المللی در ایران، وضعیت حقوقی محصولات خارجی چگونه است؟
بهتر است بخوانید : سیر تا پیاز لایسنس GPL
۱. تفاوت کپی رایت (Copyright) با لایسنس های آزاد (GPL و غیره)
مفهوم کپی رایت (حق تکثیر)
کپی رایت یک حق قانونی است که به پدیدآورنده اثر اجازه می دهد تصمیم بگیرد چه کسی و چگونه از اثر او استفاده کند. در نرم افزارهای دارای کپی رایت سنتی (Proprietary)، شما اجازه مشاهده کد منبع (Source Code)، تغییر یا بازنشر آن را ندارید.
لایسنس GPL (GNU General Public License)
این لایسنس بر پایه مفهوم Copyleft بنا شده است. برخلاف کپی رایت که محدودکننده است، GPL تضمین می کند که نرم افزار برای همه کاربران آزاد بماند. اگر کدی با لایسنس GPL را تغییر دهید و منتشر کنید، حتماً باید کد تغییر یافته را نیز با همان لایسنس GPL منتشر کنید.
سایر لایسنس های متن باز (Open Source)
- MIT License: بسیار منعطف؛ شما می توانید کد را تغییر دهید و حتی آن را در پروژه های تجاری و بسته (Closed Source) استفاده کنید، فقط باید نام پدیدآورنده اصلی را ذکر کنید.
- Apache License: مشابه MIT اما با قوانین مشخص تر در مورد حق اختراع (Patent).
- Creative Commons (CC): بیشتر برای آثار هنری و محتوایی استفاده می شود (مانند فایل های گرافیکی).
افزونه توییلو اس ام اس نوتیفیکیشن ووکامرس 1.17.0 WooCommerce Twilio SMS Notifications
دانلود۲. ارتباط لایسنس های بین المللی با قوانین داخلی ایران
ایران عضو کنوانسیون برن (Berne Convention) نیست، اما این به معنای بی قانونی مطلق نیست.
قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم افزارهای رایانه ای
در ایران، قانون مصوب ۱۳۷۹ از حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان حمایت می کند. طبق این قانون:
- حمایت از آثار داخلی: نرم افزاری که در ایران تولید و ثبت شود، تحت حمایت کامل است.
- آثار خارجی: به دلیل عدم عضویت در معاهدات بین المللی، کپی رایت نرم افزارهای خارجی (مثل ویندوز یا فتوشاپ) در داخل ایران از نظر کیفری ضمانت اجرایی محکمی ندارد، مگر اینکه قرارداد خصوصی بین طرفین وجود داشته باشد.
نکته مهم: لایسنس GPL در ایران نیز معتبر است؛ چرا که نوعی قرارداد خصوصی محسوب می شود و طبق ماده ۱۰ قانون مدنی ایران، قراردادهای خصوصی اگر مخالف صریح قانون نباشند، لازم الاجرا هستند.
نکته مهم: قانون های مختلفی تحت عناوین قانون حمایت مولفان ، تجارت الکترونیک ، حمایت پدیدآورندگان نرم افزاری میباشد ، درصورتی که در حوزه فایل فعالیت دارید پیشنهاد میکنم این قوانین مطالعه کنید یا اینکه افرادی قطعا سعی به سوء استفاده از خلا های قانونی علیه شما خواهند کرد
۳. انواع استراتژی ها و راه های استفاده از لایسنس ها در ایران برای مدیریت حقوقی محصولات خود، می توانید از روش های زیر استفاده کنید:
روش اول: استفاده از لایسنس های Copyleft (مناسب برای توسعه جامعه محور)
اگر می خواهید ابزاری بسازید که همه در رشد آن سهیم باشند، از GPL v3 استفاده کنید. در این حالت، کسی نمی تواند کد شما را بردارد و نسخه پولی و بسته خودش را بسازد. برای مشاهده نمونه فایل های لایه باز و پروژه های مشابه، می توانید به بخش محصولات در اپیک پیکسل مراجعه کنید.
افزونه دی وی سوئیچ Divi Switch 4.0.18
دانلودروش دوم: لایسنس های Permissive (مناسب برای جذب مشتری تجاری)
اگر می خواهید شرکت های بزرگ از کتابخانه یا کد شما استفاده کنند، لایسنس MIT بهترین گزینه است. این کار باعث شهرت برند شما می شود بدون اینکه شرکت ها نگران انتشار کدهای محرمانه خود باشند.
روش سوم: ثبت اثر در شورای عالی انفورماتیک (راهکار داخلی)
برای امنیت کامل در بازار ایران:
- نرم افزار خود را در شورای عالی انفورماتیک ثبت کنید.
- تاییدیه فنی از وزارت ارتباطات دریافت کنید.
- ثبت اثر هنری در وزارت فرهنگ و ارشاد و دریافت مجوز
- با رعایت تمام این موارد ، درصورتی که از اثر و فایل شما سوء استفاده شد میتونید به راحتی اقدام قانونی کنید …
۴. مقایسه نهایی در یک نگاه
| ویژگی | کپی رایت سنتی | لایسنس GPL | لایسنس MIT | قانون ایران |
|---|---|---|---|---|
| دسترسی به کد | بسته (Closed) | آزاد (Open) | آزاد (Open) | تابع قرارداد پدیدآورنده |
| اجازه تغییر | ندارد | دارد (با حفظ لایسنس) | دارد (بدون محدودیت) | دارد (با اجازه پدیدآورنده) |
| استفاده تجاری | محدود و پولی | آزاد (اما کد باید باز بماند) | کاملاً آزاد | تحت حمایت قانون ۷۹ |
نتیجه گیری برای کاربران ایرانی:
بسیاری از فعالان حوزه وب در ایران، به دلیل عدم عضویت کشور در معاهدات جهانی کپی رایت (مانند کنوانسیون برن)، دچار این سوءتفاهم می شوند که هیچ قانونی برای حمایت از آثار دیجیتال وجود ندارد؛ اما واقعیت این است که قانون حمایت از حقوق پدیدآورندگان (مصوب ۱۳۴۸) و قانون تجارت الکترونیک (مصوب ۱۳۸۲)، مرزهای محکمی میان نرم افزار آزاد (GPL) و آثار اختصاصی ترسیم کرده اند. راه حل نهایی برای در امان ماندن از شکایت های واهی و باج گیری های حقوقی، درک تفکیک میان «حق انتشار مجدد در GPL» و «مالکیت معنوی آثار هنری» است. در ادامه، این شبکه پیچیده قانونی را مرحله به مرحله کالبدشکافی می کنیم تا متوجه شوید چگونه می توانید با خیالی آسوده از منابع اپیک پیکسل استفاده کنید.
افزونه دی اکتیو پلاگینز پر پیج 1.15.0 Deactivate Plugins Per Page
دانلوداگر به دنبال استفاده از ابزارهای آماده، فایل های گرافیکی یا کدهای استاندارد هستید که با قوانین مالکیت معنوی همخوانی داشته باشند، حتماً از منابع معتبری استفاده کنید که حقوق پدیدآورنده را رعایت می کنند. برای دسترسی به دسته بندی های متنوع و فایل های استاندارد، پیشنهاد می شود از بخش های تخصصی در اپیک پیکسل دیدن کنید تا با خیالی آسوده از محصولات باکیفیت بهره مند شوید.
